COVID-19 ve TÜRKİYE GAYRİMENKUL PAZARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

COVID-19 ve TÜRKİYE GAYRİMENKUL PAZARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

18 Mayıs 2020 

Türkiye, COVID-19 pandemisi ile verdiği mücadelede iki ayı aşarken, salgının en büyük çıkarımı ‘‘yeni normal’’ kavramına giderek adapte olmaya başlamıştır. Tahminler, Türkiye 2020 ekonomisinin daralma kaydedeceği yönünde olup, yapılan revizyonlara göre döviz kurunda yaşanacak dalgalanma boyutunca yükselme beklenmektedir, öte yandan yıl sonu enflasyon beklentisinin düşük petrol fiyatları ve azalan talep ile düşüş kaydedeceği öngörülmektedir. Bununla beraber, mevsimsel etkilerden arındırılmış tüketici güven endeksi Mayıs ayında 59,5 olarak kaydedilirken bir önceki aya göre %8,5 artış göstermiş olup, bu pandemi döneminde tüketici eğiliminin ivme kazanmasına yönelik iyimser bir tablo çizmiştir. 

Birçok kuruluşta işgücünün çalışma alanlarına geri dönüşü yaklaşırkentemel çıkarım sosyal mesafe önlemleri etrafında şekillenecek olup, uzun vadede ofis pazarındaki talebi de yönlendiren itici bir güç olacaktır. İşbirliğinin her zamankinden daha önemli olduğu bu dönemde, yatırımcı ve kullanıcıların çalışma alanlarında paralel olarak yürüttüğü sağlık ve güvenlik planları; esneklik ve karşılanabilirlik arasında kurulacak dengeyi de kolaylaştıracaktır, öyle ki bu iki temel parametre ‘‘yeniden şekillenen’’ ofis pazarının belirleyicileri olacaktır.  

Fiziksel perakende pazarı; hem alışveriş merkezi sahiplerinin hem de perakendecilerin pandeminin getirdiği düzenlemeleri tam olarak uygulamakla yükümlü olduğu sosyal mesafe gereklilikleri dahilinde Türkiye genelindeki alışveriş merkezlerinin kademeli olarak yeniden açılması eşliğinde hareket kazanmaya başlamıştır. Kirasız dönem ve ortak giderlerin muafiyetine yönelik uygulamaların uzatılması konusunu gündemde olmaya devam ederken, bazı alışveriş merkezi sahipleri bu uygulama sürelerinin uzatılmasına karar vermiştir. Küresel salgının bir sonucu olarakalışveriş merkezlerinin yeniden açılmaya başlandığı ilk üç günde ziyaretçi sayısı, pandemi öncesi kaydedilen ilk üç gün ortalama ziyaretçi sayısının önemli ölçüde altında kalarak %82 düşüşle 3,4 milyon olarak kaydedilmiştir. Bununla birlikte, ziyaretçi ilgisi alışveriş caddelerinde yoğun yaya trafiği ve artan perakende satışları beraberinde yükselişe geçmeye başlamış olup, fiziksel perakendede beklenen toparlanmanın alışveriş merkezlerine kıyasla daha hızlı olması beklenmektedir. 

Operasyonların kademeli olarak üretim/dağıtım tesislerinde tekrar başlatılması ile sanayi ve lojistik alanında sosyal mesafe prenspileri doğrultusunda benzer geri dönüş süreci uygulanacaktır.  

Türkiye, seyahat kısıtlandırmalarını 3 Haziran tarihine kadar uzatırken, yılın ilk dört ayında kaydedilen yolcu sayısı bir önceki yılın aynı dönemine göre %41,1 oranında berlirgin bir düşüş göstermiştir. COVID-19 pandemisinin etkileri doğrultusunda, Türkiye otel pazarı turizm sezonuna dönüş hazırlıklarını yapmaya başlamış olup, bayram tatili sonrası tekrar aktif hale gelmesi beklenirken yerli turizm talebinin de Haziran ayı itibariyle hareket kazanması öngörülmektedir. Sağlık ve güvenlik standartlarının yönlendireceği otel pazarında, tesisler bu doğrultuda tekrar yapılandırılırken; turizm tesislerinde pandemi adaptasyonu için sertifikasyon programının süreci başlamıştır. 

Tuğra Gönden                                              
Yönetim Kurulu Başkanı     

Çiğdem İşözen                    
Danışman, Araştırma